Poleksija Todorović rođena je 3. aprila 1848. godine u Beogradu kao Poleksija Ban i bila je starija ćerka srpskog pisca, pedagoga i diplomate Matije Bana i poreklom Grkinje Margarite Ban. Poleksija je bila veoma krkhog zdravlja, zbog čega je završila samo tri razreda, stoga je umesto u školi, dane provodila kraj mora u očevom rodnom Dubrovniku. Međutim, njeni izuzetno obrazovani i svestrani roditelji odlučili su da joj omoguće izvanredno obrazovanje i kulturu kako bi jednog dana bila uspešna i perspektivna žena. Otac Matija je tokom vremena uočio njen talenat za crtanje, te se zavaljujući njemu usmerila ka slikanju i stvorila imresivnu umetničku karijeru.
Poleksija Todorović Slika preuzeta sa linka: https://galerijeimuzeji.rs/poleksija-volim-vas/
Osnovna znanja iz slikarstva stekla je pod mentorstvom Jovana Deroka u beogradskoj realnoj školi. Tokom jednog perioda, muziku joj je predavao Kornelije Stanković. Nakon toga, nastavila je sa usavršavanjem slikarstva u privatnoj školi slikara Stevana Todorovića, te je do svoje 16. godine savladala osnove ovog zanata. Upravo tada kod nje se probudila i ljubav prema dosta starijem učitelju. Njihova ljubav krunisana je brakom 1864. godine u Beogradu, i od tog trenutka Poleksija se u potpunosti posvetila slikarstvu i postala njegova verna saradnica. Poleksija i Stevan su bili godinu dana zajedno u Firenci, gde su izučavali dela renesansnih majstora. Uz svog supruga, nastavila je da se razvija i napreduje kao slikarka. Sa Stevanom je radila veliki broj porudžbina, a velikim delom su to bile ikone i crkvene slike, te je Poleksija na taj način postala prva žena u Srbiji koja je oslikala ikonostas sa 19 ikona 1880. godine u dvorišnoj kapeli Svete Natalije u Beogradu (kraljičina crkva). Upravo njena dela krase mnogobrojne crkve širom zemlje, a svaki detalj je urađen sa velikim poštovanjem prema srpskoj tradiciji i istoriji. Poleksija nije samo bila majstor u izradi ikona; zajedno sa svojim suprugom, stvarala je portrete koji su ostavljali bez daha. Osim što je bila izuzetno talentovana umetnica, bila je i jedna od najobrazovanijih Beograđanki svog vremena. Poleksija je govorila italijanski i nemački jezik, otvarajući prozore prema evropskim kulturnim dešavanjima. Formalno obrazovanje stekla je u Zavodu za mlade devojke iz uglednih kuća, gde je pored likovne umetnosti, učila i književnost, istoriju, sviranje klavira i veštine ručnog rada.
Poleksija je sa svojim suprugom otvorila prvu slikarsku školu u Srbiji, zahvaljujući ogromnom iskustvu koje je godinama sticala vredno radeći. Pored ikona i portreta, Poleksija je slikala i pejzaže, među kojima se posebno izdvaja “Panorama Beograda”. Jedan od njenih najpoznatijih portreta jeste “Portret Matije Bana”. Ova umetnica je umnogome sledila stope svog oca Matije, tako da ni Prvi svetski rat nije prekinuo njen društveni angažman. Nakon odlaska u Rim, osniva i preuzima vođstvo “Komiteta srpskih žena”. I pored ljubavi prema slikarstvu, njena predanost suprugu nije oslabilа. Nastavili su stvaranje sve do duboke starosti Stevana, slavnog slikara koji je preminuo 1925. godine. Nakon njegove smrti, Poleksija je nastavila svoj umetnički rad još 14 godina. Već tada je u Beogradu (i širom zemlje) nagoveštavala da će postati “najstarija srpska slikarka”. Ipak, ni u devetoj deceniji života nije odustajala od kulturnog i društvenog angažmana. Poleksija, poput njenog supruga i oca, doživela je duboku starost i preminula je u Beogradu 1939. godine. Sahranjena je u porodičnoj grobnici na beogradskom Novom groblju, zvanično postavši najstarija slikarka u zemlji. Neki od njenih dela čuvaju se u dve važne ustanove u Beogradu: 16 slika se nalazi u Narodnom muzeju, dok je deo zajedničkog opusa sa suprugom Stevanom Todorovićem izložen u Domu Jevrema Grujića.
Izvori:
http://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=полексија_тодоровић
https://osnazenazena.rs/poleksija-todorovic-umetnicki-put-prve-slikarke-ikona/
